Όταν η πειθώ… δεν πείθει!

Στην Ελλάδα των ημερών μας, η διαλεκτική της κοινωνίας μοιάζει να έχει ατονήσει από τη στιγμή που ο ορθολογισμός υποτάσσεται στο κομματικό δόγμα, το οποίο έχει αναχθεί σε μέτρο για όλα τα πράγματα.

Κώστας Θερμογιάννης

12.03.2021

Οι λέξεις είναι αυτές που βάζουν σε τάξη την πραγματικότητα, που γίνονται νοήματα και μήτρες ιδεολογίας από τις οποίες παράγονται οι κοσμοθεωρίες. Στην ιστορία των μεγάλων ιδεών ξεχωριστοί άνθρωποι εκκίνησαν διαδικασίες προβληματισμού και αμφισβήτησης τής αξιωματικής ορθότητας τής διαλεκτικής σκέψης των ημερών τους, διαδικασίες που τελικώς διαφοροποίησαν την εποχή τους και άλλαξαν το ρου της ιστορίας. Οι άνθρωποι αυτοί και οι ιδέες που κόμισαν στον πολιτισμό επηρέασαν βαθιά την πολιτική σκέψη και επαναπροσδιόρισαν το μέτρο του τι είναι κοινωνικά καλό και τι όχι.  Δημιούργησαν νόμους τής λογικής επειδή αφενός έβαλαν σε δεύτερη μοίρα τον ατομικισμό δίνοντας χώρο στη συλλογικότητα και στην κοινωνική συνείδηση κι αφετέρου επειδή φορέας τους υπήρξε πάντα ο ορθολογισμός και η πειθώ. Στην Ελλάδα των ημερών μας, στη μοναρχική δημοκρατία όπως εύστοχα την έχει χαρακτηρίσει σε άρθρο του ο Χρήστος Γιανναράς[1], η διαλεκτική της κοινωνίας μοιάζει να έχει ατονήσει από τη στιγμή που ο ορθολογισμός υποτάσσεται στο κομματικό δόγμα, το οποίο έχει αναχθεί σε μέτρο για όλα τα πράγματα. Ποια είναι λοιπόν η πολιτική φιλοσοφία που κυριαρχεί στη χώρα μας σήμερα;

Είναι πράγματι ομολογία κυβερνητικής αποτυχίας η χρήση κρατικής βίας όταν η πειθώ… δεν πείθει! Η διαχείριση τής εξουσίας χωρίς τη συνδρομή της διαφάνειας και του ορθού λόγου στη λήψη των αποφάσεων καθιστά εύκολη λύση τη χρήση τού παραλόγου επιχειρήματος πως το δίκαιο ταυτίζεται με τη δύναμη επιβολής του διότι αλλιώς δε θα μπορούσε να εφαρμοστεί. Δυστυχώς, η διαπίστωση αυτή μοιάζει τόσο αυτονόητα σωστή ώστε πολιτικοί (δυστυχώς και πολίτες) δεν κατανοούν το γεγονός ότι το δίκαιο και η ισχύς του πηγάζει κι εδράζεται στη δύναμη τής κοινωνίας και στη συλλογικότητά της και όχι στον φορέα που το διαχειρίζεται προσωρινά ως έχων την ευθύνη της διακυβέρνησης. Αυτό ακριβώς το σημείο, όταν καταστεί ξεκάθαρο, είναι που δημιουργεί την πολιτική υποχρέωση που επιτάσσει οι κυβερνώντες να μεριμνούν για την κοινωνική ειρήνη και τη διασφάλιση τού μέλλοντος με τρόπους και μεθόδους μη βίαιους. Υποχρέωση που πρέπει να είναι αυτονόητη στη Δημοκρατία ενώ ταυτόχρονα θα έπρεπε να είναι και συνυφασμένη με το εφήμερο δικαίωμα τού άρχειν καθόσον αυτή η προσωρινότητα είναι που αποτρέπει, θεωρητικά τουλάχιστον, τον κυνισμό από το να γίνει διαχειριστής της εξουσίας. Όταν μια κυβέρνηση αποτυγχάνει να διασφαλίσει με την πειθώ την κοινωνική ειρήνη, διασπείρει πλαστούς κινδύνους ώστε να νομιμοποιήσει τη βία ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την έμφυτη ανασφάλεια τής ύπαρξης του ανθρώπου-πολίτη, η οποία με τη σειρά της οδηγεί τις κοινωνικές τάξεις στην απώλεια της συλλογικής συνείδησης με πρόδηλο σκοπό τα κέντρα εξουσίας να μπορούν να διαχειριστούν με μεγαλύτερη άνεση μεμονωμένους ανθρώπους και αποσαθρωμένες κοινωνίες.

Σε μια εποχή που το δημοκρατικό ingenium αποδεικνύεται πως δεν μπορεί να διατηρήσει τον πραγματικό του χαρακτήρα όλα μοιάζουν πιθανά. Είναι γεγονός πως τα ηθικά κριτήρια έχουν πάψει προ πολλού να κινητοποιούν υπουργούς και πρωθυπουργούς, έστω κι αν αυτοί αυτοπαρουσιάζονται ως δημοκράτες. Το κοινό μυστικό που υπεκφεύγει καθημερινά τής συνειδήσεώς μας είναι πως οι δημοκρατίες είναι θνητές και πληγώνονται βαθύτατα από την ευρεία, αδιάκριτη και πολλές φορές αδικαιολόγητη χρήση της κρατικής βίας. Αν αναζητήσουμε λοιπόν την απάντηση στο ερώτημα περί του ποια είναι η πολιτική φιλοσοφία που κυριαρχεί στη χώρα μας δε θα πρέπει να ξεχνάμε πως η έσχατη λύση ακόμα και στην πιο ακραία κατάσταση στη Δημοκρατία δεν είναι η βία αλλά η πειθώ και οι λέξεις που βάζουν σε τάξη την πραγματικότητα. Ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε να είναι…


[1] Μοναρχική δημοκρατία, Χρήστος Γιανναράς – Εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» 13/12/2020

Διαβάστε κι αυτά

Έχει η Ευρώπη ταυτότητα;

Έχει η Ευρώπη ταυτότητα;

Κατά καιρούς έχει τεθεί το ερώτημα αν και κατά πόσο η Ευρώπη είναι φορέας μιας ιδιαίτερης ταυτότητας για τους πολίτες της κι αν αυτή η ταυτότητα αντικαθιστά ή συμπληρώνει τις εθνικές ταυτότητες των χωρών μελών της. Είναι βεβαίως δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια...

Πόσες φορές πρέπει να πεθάνει η Αντιγόνη;

Πόσες φορές πρέπει να πεθάνει η Αντιγόνη;

Είναι ίσως γεγονός πως ο άνθρωπος αναζητά καταφύγιο για τη συνείδησή του μέσα σε απόλυτες αλήθειες. Αλήθειες τις οποίες πλειστάκις ο ίδιος πλάθει με τα υλικά που έχει στη διάθεσή του, τη φύση και την κοινωνία, τα μάτια και τις αισθήσεις, το φόβο και την ελπίδα. Ενίοτε...

Ευνουχισμένοι φαλλοκράτες

Ευνουχισμένοι φαλλοκράτες

«Άραγε τί ώρα να ’ναι δίχως εσένα;», αναρωτιέται ο Νικηφόρος Βρεττάκος στο Ανεπίδοτο γράμμα του στη γυναίκα. ‘Τι ώρα;’, ρωτά, βάζοντας στο κάδρο των σκέψεών του το χρόνο συναρτώντας τον αδιάρρηκτα με τη γυναίκα και την απουσία της. Ένας ποιητής ρωτά όχι απλώς για μια...

0 Σχόλια

Αφήστε ένα σχόλιο