Ακολουθήστε με στο Facebook

13.03.2026

Κοινωνιόλεκτος, του Μιχάλη Κατσιγιάννη

Βιβλιοκριτικές

Μιχάλης Κατσιγιάννης

Η ποιητική συλλογή «Κοινωνιόλεκτος» του Μιχάλη Κατσιγιάννη, μοιάζει με έναν εσωτερικό δρόμο τον οποίο διασχίζοντάς τον ο άνθρωπος είναι σαν να διασχίζει την ύπαρξή του! Τα πεζά ποιήματα της συλλογής είναι πραγματικές ασκήσεις προσανατολισμού στο σύγχρονο γίγνεσθαι. Ο Κατσιγιάννης γράφει με την αίσθηση ότι η πραγματικότητα ούτε δεδομένη είναι ούτε αυτονόητη, δεν προσπαθεί να την περιγράψει αλλά να συλλάβει -ίσως- τα άκρα όριά της, να περιγράψει το αβέβαιο, αυτό που δύσκολα κανείς μπορεί να συνειδητοποιήσει («Χάνω κάποιες φορές όχι τη μνήμη αλλά τον χρόνο»). Ταυτόχρονα, η πόλη μοιάζει να είναι κι αυτή ο πρωταγωνιστής κι όχι απλώς ένα δομημένο σκηνικό, όχι για να δούμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτή, αλλά για να δούμε αυτό που μας διαφεύγει: τη λεπτή, σχεδόν αδιόρατη υφή της καθημερινής μας συνύπαρξης. Κάποια στιγμή ρωτάει, στο ‘Έργο της καθημερινής ζωής’ «Ξέρει κανείς από πού βγαίνουμε;» για να καταλήξει: «Μην εμπιστευθείς καμία απάντηση».

Η γραφή του Κατσιγιάννη έχει κάτι από την αυστηρότητα της παρατήρησης. Δεν χαρίζεται σε λυρισμούς, δεν επιδιώκει την εντύπωση, δεν έχει εξάρσεις. Η φράση του είναι κοφτή, συχνά απογυμνωμένη, σαν να θέλει να απομακρύνει κάθε περιττό στολίδι που θα θόλωνε την καθαρότητα της ανάγνωσης των λέξεων, των νοημάτων, ίσως και του βλέμματος που μοιραία θα ρίξει ο αναγνώστης μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Παρόλα αυτά όμως, μέσα σε αυτό το πλαίσιο της αυστηρότητας, αναδύεται μια λεπτή οσμή τρυφερότητας, σχεδόν αδιόρατη. Μια τρυφερότητα που δεν εκδηλώνεται με συναισθηματικές εξάρσεις, αλλά με την επιμονή να σταθεί κανείς απέναντι στα πράγματα χωρίς να τα παραμορφώσει, απλώς να τα ξεγυμνώσει από οτιδήποτε περιττό και να τα δει όπως ακριβώς είναι.

Η Κοινωνιόλεκτος είναι μια συλλογή που αναμετριέται με τη γλώσσα ως κοινωνικό γεγονός. Ο τίτλος δεν είναι διακοσμητικός, είναι, θαρρώ, η ουσία του βιβλίου. Η γλώσσα εδώ δεν είναι ατομική έκφραση ενός ανθρώπου, ο ποιητής δε μιλά μόνο για τον εαυτό του ή για τον εαυτό του, γράφει και μιλά με μια γλώσσα που τον υπερβαίνει, που τοποθετεί τον άνθρωπο μέσα σε ένα ευρύτερο πλέγμα σχέσεων, σκέψεων και συναισθημάτων με φόντο την πόλη αλλά και μερικά πράγματα που μοιάζουν ασήμαντα. Μερικές σακούλες από σούπερ μάρκετ, ένα παγκάκι, ένας δρόμος, μια λακούβα, όλα φορτισμένα με συμβολισμούς, όλα θραύσματα μιας πραγματικότητας για την οποία συνήθως αδιαφορούμε και την προσπερνάμε σαν να είναι ασήμαντη. Κι όμως, μαζί με αυτά, η ποίηση του Κατσιγιάννη μετουσιώνεται σε μια μορφή κοινωνικής αυτογνωσίας, ένας έξοχος τρόπος για να συνειδητοποιήσουμε πώς υπάρχουμε, πώς σκεφτόμαστε, πώς βιώνουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε.

Ο Κατσιγιάννης δεν γράφει για να εντυπωσιάσει αλλά για να αποκαλύψει. Η αποκάλυψη δε, δεν είναι ποτέ θορυβώδης, είναι ήσυχη, μεθοδική και αργή. Απαιτεί προσοχή και συνθετική ικανότητα γιατί στο τέλος το προϊόν της διήθησης της συλλογής στη συνείδηση του αναγνώστη δεν είναι τα επιμέρους ποιήματα αλλά η συνολική εμπειρία από τη μελέτη τους. Και η συλλογή Κοινωνιόλεκτος δεν υποκύπτει στην ευκολία για να μετουσιωθεί σε αυτό που πρέπει η λογοτεχνία να είναι, σε Τέχνη δηλαδή. κάνει με τρόπο εξαιρετικό, έχοντας κερδίσει τον πόλεμό του σε όλα τα σημεία!

Την ποιητική συλλογή “Κοινωνιόλεκτος” μπορείτε να τη διαβάσετε και να την κατεβάσετε δωρεάν εδώ.

Από το άρθρο

Ο Κατσιγιάννης δεν γράφει για να εντυπωσιάσει αλλά για να αποκαλύψει. Η αποκάλυψη δε, δεν είναι ποτέ θορυβώδης, είναι ήσυχη, μεθοδική και αργή. Απαιτεί προσοχή και συνθετική ικανότητα γιατί στο τέλος το προϊόν της διήθησης της συλλογής στη συνείδηση του αναγνώστη δεν είναι τα επιμέρους ποιήματα αλλά η συνολική εμπειρία από τη μελέτη τους.

Διαβάστε κι αυτά

Βιβλιοκριτικές
Οι ‘αμήχανοι καιροί’ του Απόστολου Παλιεράκη
Οι ‘αμήχανοι καιροί’ του Απόστολου Παλιεράκη

Οι ‘αμήχανοι καιροί’ του Απόστολου Παλιεράκη

Η αποτύπωση της πραγμάτωσης της σύγχρονης κοινωνίας μέσα από ποιήματα του Παλιεράκη αποτελεί ενδεχομένως το ίδιον, το χαρακτηριστικό του ποιητή. Ο μελετητής της ποίησής του θα διαπιστώσει ότι ο ρεαλισμός είναι διάχυτος μέσα στις εικόνες που πλάθει, ακόμα κι όταν οι λέξεις του ακουμπούν τα μη ορατά, τα μη απτά, τα μη αισθητά

Βιβλιοκριτικές
Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός – Πορεία προς την Αβεβαιότητα, των Αντώνη Ζαΐρη και Γιώργου Σταμάτη
Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός – Πορεία προς την Αβεβαιότητα, των Αντώνη Ζαΐρη και Γιώργου Σταμάτη

Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός – Πορεία προς την Αβεβαιότητα, των Αντώνη Ζαΐρη και Γιώργου Σταμάτη

Μέσα σε μια εποχή που κινείται με απίστευτα γρήγορες ταχύτητες και με περισσή πολυπλοκότητα, τονίζεται η ρευστότητα των πραγμάτων και ταυτόχρονα επισημαίνονται οι αλλαγές που συμβαίνουν με μεγάλη ραγδαιότητα, καθιστώντας το δρόμο προς το μέλλον γεμάτο αβεβαιότητα.

Βιβλιοκριτικές
Απ’ την Εμμανουήλ Μπενάκη ως τα μεσάνυχτα, του Αντώνη Τσόκου
Απ’ την Εμμανουήλ Μπενάκη ως τα μεσάνυχτα, του Αντώνη Τσόκου

Απ’ την Εμμανουήλ Μπενάκη ως τα μεσάνυχτα, του Αντώνη Τσόκου

Η ποίηση του Τσόκου μοιάζει με εκείνο το πρίσμα των μαθητικών μας χρόνων που διαθλούσε το φως και το ξεχώριζε στα χρώματα, μας εκπλήσσει κάθε φορά με την καθαρή απλότητά της και ταυτόχρονα με το βάθος στο οποίο αβίαστα φτάνει.

Βιβλιοκριτικές
Μαργαρίτα… ΓΗΣ ΜΑΔΙΑΜ, της Τζώρτζιας Ρασβίτσου
Μαργαρίτα… ΓΗΣ ΜΑΔΙΑΜ, της Τζώρτζιας Ρασβίτσου

Μαργαρίτα… ΓΗΣ ΜΑΔΙΑΜ, της Τζώρτζιας Ρασβίτσου

Δεν είναι εύκολο να γραφτεί ένα βιβλίο όπως αυτό που να μπορεί μέσα από το σατιρικό στοιχείο να θίξει πράγματα και καταστάσεις. Αν κανείς το διαβάσει επιδερμικά είναι σίγουρο πως θα γελάσει, όμως, αυτή η μικρή σε αριθμό σελίδων έκδοση χρειάζεται σοβαρή μελέτη για να αναδείξει όλα εκείνα που κρύβει πίσω από τις γραμμές της.

Βιβλιοκριτικές
Ένα παιδί με αυτισμό γράφει… – Hugo Horiot
Ένα παιδί με αυτισμό γράφει… – Hugo Horiot

Ένα παιδί με αυτισμό γράφει… – Hugo Horiot

Κάθε απόκλιση από το μέσο όρο, αν μας επιτρέπεται η χρήση αυτής της αδόκιμης ίσως έκφρασης, κάθε απόκλιση από τα ‘επιτρεπτά’ όρια σκέψης, συμπεριφοράς, ιδιαιτερότητας κλπ. που η κοινωνία επιβάλει ως ορθά, συνεπάγεται μια άκριτη απόρριψη των ανθρώπων εκείνων που είναι φορείς της διαφορετικότητας.