Ακολουθήστε με στο Facebook

21.10.2023

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Ο διάλογος και το χιούμορ στη διδασκαλία

Γ Λυκείου, Κριτήρια αξιολόγησης

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου

Ο διάλογος και το χιούμορ στη διδασκαλία

του Κωνσταντίνου Μάντη

Κείμενο 1
Ο διάλογος –είτε προέρχεται από ένα πρόσωπο είτε από περισσότερα– ασκεί στην ψυχή του ακροατή έντονη παιδευτική επίδραση, όπως άλλωστε όλα τα συνταρακτικά συμβάντα. Αυτός –σε αντίθεση με το μονόλογο, που είναι πολλές φορές ανιαρός, πληκτικός και μονότονος– διακρίνεται για την ευλυγισία, την πολλαπλότητα, τη ζωντάνια και τις αντιθέσεις, ώστε να δίνει μια πιο αληθινή εικόνα του κόσμου, με ζωηρότερα χρώματα. Έτσι διατηρεί αδιάπτωτο το ενδιαφέρον των ακροατών. Η κατανόηση της αλήθειας αυτής συνετέλεσε, ώστε να δίνεται κατά τη διδασκαλία μεγαλύτερη βαρύτητα στο διάλογο παρά στο μονόλογο. Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθίσταται όλο και περισσότερο αισθητή η αναγκαιότητά του προς αποδοτικότερη και ουσιαστικότερη μάθηση.
Παιδεία, κατά τον Πλάτωνα, είναι η «ολκή» (=έλξη, τράβηγμα) και η αγωγή των παιδιών προς τον «ορθό λόγο». Αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα και ευκολότερα με τη συμμετοχή και τη συνεργασία του μαθητευόμενου στο παιδευτικό έργο, επειδή το ενδιαφέρον διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, οι δε νοητικές και ψυχικές δυνάμεις των μετεχόντων σ’ αυτόν βρίσκονται σε συνεχή εγρήγορση. Ο μαθητής, συνεπώς, δεν παραμένει παθητικός δέκτης μιας ψυχρής μετάδοσης έτοιμων γνώσεων, αλλά και ο ίδιος ζητάει να βρει την αλήθεια, με το να ερευνά, να εξετάζει, να ερωτά και να ελέγχει. Βρίσκεται γενικά σε διαλεκτική μάχη συχνών εναλλαγών επίθεσης και άμυνας, με αποτέλεσμα να σημειώνεται πνευματική ανύψωση και ψυχική καλλιέργεια. Με τον τρόπο αυτό, ο διάλογος αποκτά ένα δραματικό στοιχείο, αφού τα δρώντα πρόσωπα δοκιμάζουν μια διαλεκτική περιπέτεια, ανάλογη με εκείνη των ηρώων της τραγωδίας, η οποία συνίσταται, κατά τον Αριστοτέλη, σε μεταβολή στο αντίθετο των «πραττομένων». Η περιπέτεια των προσώπων του διαλόγου έγκειται στην αμηχανία, στην οποία αυτά περιπίπτουν με τον ειρωνικό Σωκρατικό έλεγχο. Έτσι η παιδεία καθίσταται μια τάση, που διαπερνά όλο τον ανθρώπινο βίο.
Ενώ αντικείμενο της τραγωδίας είναι τα σοβαρά και τα σπουδαία, της κωμωδίας είναι τα γελοία. Οι μορφές αυτές του δράματος βρίσκονται σε αντίθεση μεταξύ τους. Δεν είναι όμως δυνατόν να αποκτήσει κανείς πλήρη γνώση του ενός, χωρίς να γνωρίζει το άλλο. Στις αντιθετικές έννοιες, στις οποίες συγκαταλέγονται η τραγωδία και η κωμωδία, απαιτείται παράλληλη γνώση και των δύο. Από τη διαπίστωση αυτή ο Πλάτωνας συνάγει την αναγκαιότητα εκμάθησης εκείνων των «παιγνίων», που προκαλούν τον γέλωτα. (Το τρίτο είδος είναι το λεγόμενο σατυρικό δράμα). Τόσο η τραγωδία όσο και η κωμωδία έχουν διδακτικό σκοπό, αφού επιδιώκεται να δοθούν ορισμένα μηνύματα. Το ένα είναι αναγκαίο συμπλήρωμα του άλλου. Συστατικά στοιχεία του δράματος είναι ο διάλογος και η μίμηση. Αυτά ενυπάρχουν στο φιλοσοφικό έργο του Πλάτωνα, αφού ο ίδιος αποκαλεί την «πολιτεία» του, όπως είδαμε, μίμηση του άριστου βίου. Με την τραγωδία, την κωμωδία και το σατυρικό δράμα ολοκληρώνεται το δράμα της ζωής. Τα τρία αυτά ποιητικά είδη, τα οποία σε τελευταία ανάλυση γίνονται δύο, πραγματεύονται τα σπουδαία και τα γελοία, τα σοβαρά και τα αστεία. Αυτά, μεταφερόμενα στην εκπαίδευση, αποκαλούνται από τον Πλάτωνα «παιδιά» και «παιδεία», δηλαδή παιχνίδι και σπουδή. Ο Σωκράτης διαλεγόταν παίζοντας και σπουδάζοντας.
Η αναγκαιότητα και η χρησιμότητα του γέλιου, κατά τη μάθηση, τεκμηριώνονται από τον Πλάτωνα και κατ’ άλλο τρόπο. Υποστηρίζει συγκεκριμένα ότι, επειδή οι παιδικές ψυχές δεν μπορούν να υποφέρουν για πολύ τη σοβαρότητα και την επιμέλεια, είναι ανάγκη να διανθίζεται το μάθημα με τραγούδια και αστεία. Αυτά δεν είναι αυτοσκοπός αλλά απλώς μέσον, προκειμένου να συντελεστεί η μάθηση ευκολότερα. Κάνει μάλιστα μια παρομοίωση του μαθητή με τον ασθενή. Όπως, δηλαδή, προσπαθούν να δώσουν στον άρρωστο το κατάλληλο φάρμακο με νόστιμα και γλυκά εδέσματα, ενώ ό,τι δεν επιτρέπεται να πάρει (πλην όμως τα επιθυμεί) του προσφέρεται με άνοστα φαγητά, έτσι και κατά τη διδασκαλία είναι απαραίτητο το γέλιο. Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά συνηθίζουν με ορθό τρόπο να ασπάζονται και να υιοθετούν τα καλά και να αποφεύγουν τα κακά. Αναπόσπαστο λοιπόν στοιχείο της παιδευτικής αξίας του διαλόγου, και συνεπώς συστατικό της διδασκαλίας, είναι και το λεγόμενο χιούμορ του δασκάλου, το οποίο θεωρείται ακόμα και σήμερα αναγκαίο για επιτυχή μάθηση, ώστε αποκαλείται παιδαγωγική αρετή. Κι αυτό, γιατί η χαρά και η λύπη είναι πρωταρχική αίσθηση και βασικό κριτήριο ενεργειών των παιδιών. Με βάση αυτές, δημιουργούνται η «αρετή» και η «κακία» στην παιδική ψυχή. Η κατάκτηση δε της αρετής ονομάζεται αληθινή παιδεία.

Κουμάκης Γεώργιος, «Διάλογος», Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ελληνική Φιλοσοφική Εταιρεία. Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1994 (Διασκευή).

Κείμενο 2: Τέλος του καλοκαιριού V

Θα ‘θελα να μιλήσω μια φορά
λευτερωμένος από σκοπιμότητες κι αυτοδεσμεύσεις
να σου ‘λεγα –
μα από τα λόγια μου κρατάς μονάχα τη φωνή μου
απ’ τη φωνή μου μόνο τα χείλια μου
δεν βλέπεις τον δρόμο που ξεκινάει πριν από μας
που συνεχίζεται πέρα από μας…
Μάταιο να σου υποβάλλω ιδέες
όταν ακόμα τα κορμιά μας
έχουνε τη δική τους λογική.

Τίτος Πατρίκιος, Λυσιμελής πόθος, Εκδόσεις Κίχλη

ΘΕΜΑ Α
Να αποδώσετε σε 70-80 λέξεις το περιεχόμενο της δεύτερης παραγράφου του κειμένου.
Μονάδες 15

Ο γράφων παρουσιάζει τις απόψεις του Πλάτωνα για την παιδεία, την οποία όριζε ως καθοδήγηση των παιδιών στον ορθό λόγο. Ζητούμενο που υπηρετείται πληρέστερα με την ενεργητική συμμετοχή του εκπαιδευόμενου, εφόσον ενισχύεται το ενδιαφέρον του για το μάθημα και βρίσκεται σε νοητική εγρήγορση. Η συμμετοχή, μάλιστα, τον ωθεί να διερευνά, να ελέγχει και να θέτει ερωτήματα, λαμβάνοντας μέρος σε μια «διαλεκτική μάχη» που ενισχύει την καλλιέργειά του. Έτσι, ο διάλογος στην εκπαιδευτική διαδικασία οδηγεί τους μετέχοντες στην περιπέτεια, όταν περιέρχονται σε αμηχανία απέναντι στον έλεγχο μέσω ερωτήσεων.

ΘΕΜΑ Β
Β1. «… συστατικό της διδασκαλίας είναι και το λεγόμενο χιούμορ του δασκάλου, το οποίο θεωρείται ακόμα και σήμερα αναγκαίο για επιτυχή μάθηση, ώστε αποκαλείται παιδαγωγική αρετή»: Με θεματική περίοδο το παραπάνω απόσπασμα, να αναπτύξετε την άποψη που εκφράζεται σε αυτό, σε μία παράγραφο 100-120 λέξεων συνολικά.
Μονάδες 15

Συστατικό της διδασκαλίας είναι και το λεγόμενο χιούμορ του δασκάλου, το οποίο θεωρείται ακόμα και σήμερα αναγκαίο για επιτυχή μάθηση, ώστε αποκαλείται παιδαγωγική αρετή. Η διδασκαλία, άλλωστε, δεν αποτελεί μια μονοδιάστατη διαδικασία με μόνο στόχο τη μετάδοση γνώσεων, αλλά μια πιο απαιτητική εμπειρία, στο πλαίσιο της οποίας η αλληλεπίδραση με τους μαθητές οφείλει να αποκτά χαρακτήρα οικειότητας και εμπιστοσύνης. Υπ’ αυτό το πρίσμα, με το χιούμορ ο δάσκαλος επιτυγχάνει ποικίλες λειτουργίες, καθώς κεντρίζει το ενδιαφέρον των μαθητών, θέτει σε εγρήγορση τη σκέψη τους, αποφορτίζει την ένταση της συνεχούς προσοχής στο διδασκόμενο αντικείμενο, καθιστά το μάθημα πιο ευχάριστο και καλλιεργεί κλίμα οικειότητας με τους μαθητές τους. Ας μη λησμονούμε, μάλιστα, πως το χιούμορ λειτουργεί συχνά ως μέσο ενίσχυσης της αντίληψης των ανθρώπων, εφόσον τους ωθεί σε μια εναλλακτική ή και απρόσμενη θέαση της πραγματικότητας.

Β2.αΝα γράψετε δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους αναπτύσσεται η τέταρτη παράγραφος του κειμένου («Η αναγκαιότητα και η χρησιμότητα του γέλιου … ονομάζεται αληθινή παιδεία») και να εξηγήσετε πώς ο κάθε τρόπος υπηρετεί νοηματικά την πρόθεση του γράφοντος. (μονάδες 8)

Στο πλαίσιο της τέταρτης παραγράφου αξιοποιούνται, μεταξύ άλλων, η αιτιολόγηση και η αναλογία. Ο γράφων αξιοποιεί την αιτιολόγηση («Κι αυτό, γιατί η χαρά και η λύπη είναι πρωταρχική αίσθηση…») προκειμένου να τεκμηριωθεί/αιτιολογηθεί η άποψη του Πλάτωνα -την οποία συμμερίζεται ο γράφων- πως το χιούμορ του δασκάλου αποτελεί αναγκαία συστατικό της διδασκαλίας. Με την επισήμανση της ιδιαίτερης σημασίας που έχει η χαρά στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα παιδιά τις ενέργειες και τη δράση του, καθίσταται σαφέστερη η αξία του χιούμορ στην εκπαιδευτική διαδικασία. Ο γράφων αξιοποιεί, επίσης, την αναλογία («Όπως, δηλαδή, προσπαθούν να δώσουν στον άρρωστο το κατάλληλο φάρμακο…») για να γίνει πληρέστερα κατανοητό το πώς το χιούμορ συνδέεται με τη διδασκαλία και πώς την καθιστά πιο αποτελεσματική. Όπως, δηλαδή, δίνεται στον άρρωστο το κατάλληλο φάρμακο συνοδευμένο με κάποιο νόστιμο τρόφιμο, έτσι και η κατάλληλη γνώση μεταδίδεται στα παιδιά πιο αποτελεσματικά, όταν το μάθημα διανθίζεται με χιούμορ και ευχάριστες για το παιδί εμπειρίες.

βΝα εντοπίσετε στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου («Παιδεία, κατά τον Πλάτωνα, είναι … όλο τον ανθρώπινο βίο») δύο τρόπους με τους οποίους ο γράφων επιχειρεί να ενισχύσει την πειστικότητα του λόγου τουΠοιος τρόπος σας φαίνεται πιο αποτελεσματικός και γιατί; (μονάδες 7)
Μονάδες 15

Ο συγγραφέας επιχειρεί να ενισχύσει την πειστικότητα του λόγου του αξιοποιώντας, μεταξύ άλλων, επίκληση στην αυθεντία και χρήση μεταφορικού λόγου (επίκληση στο συναίσθημα). Ειδικότερα, στην αρχή της παραγράφου παραθέτει τον ορισμό της παιδείας, σύμφωνα με τον Πλάτωνα. Ενώ, στη συνέχεια προκειμένου να τονίσει την αξία της ενεργούς συμμετοχής του μαθητή και τον ιδιαίτερο αντίκτυπο του διαλόγου καταφεύγει στη χρήση μεταφορικού λόγου («Βρίσκεται γενικά σε διαλεκτική μάχη συχνών εναλλαγών επίθεσης και άμυνας…»).
Τόσο η αναφορά στον Πλάτωνα, όσο και η παραστατική παρουσίαση της διαλεκτικής διαδικασίας ενισχύουν την πειστικότητα του λόγου. Προσωπικά, ωστόσο, θεωρώ πιο αποτελεσματική την εμφατική παρουσίαση του διαλόγου με τη χρήση μεταφορικού λόγου, διότι αποδίδει με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο τις συχνές εναλλαγές στο πλαίσιο μιας γόνιμης αντιπαράθεσης ανάμεσα στον μαθητή και το δάσκαλο, καθιστώντας εμφανή τη συνεισφορά της διαδικασίας αυτής στην πνευματική και ψυχική καλλιέργεια του μαθητή.

Β3Στο πλαίσιο του προλόγου να εντοπίσετε τέσσερις γλωσσικές επιλογές/εκφραστικά μέσα που φανερώνουν αφενός τη βεβαιότητα του γράφοντος για την αξία του διαλόγου και αφετέρου τη διάθεσή του να τονίσει την αξία αυτή.
Μονάδες 10

Η βεβαιότητα του γράφοντος γίνεται αντιληπτή με τη χρήση της οριστικής έγκλισης («Ο διάλογος ασκεί στην ψυχή του ακροατή έντονη παιδευτική επίδραση», «Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια καθίσταται όλο και περισσότερο αισθητή η αναγκαιότητά του), μέσω της οποίας δηλώνεται κάτι το βέβαιο και πραγματικό. Παραλλήλως, με τη χρήση μιας εμφατικής αναλογίας («όπως άλλωστε όλα τα συνταρακτικά φαινόμενα») ο γράφων φανερώνει πως θεωρεί αναμφισβήτητα σημαντική την παιδευτική επίδραση του διαλόγου. Προκειμένου, μάλιστα, να τονίσει την αξία του διαλόγου χρησιμοποιεί ασύνδετο σχήμα («διακρίνεται για την ευλυγισία, την πολλαπλότητα, τη ζωντάνια») για να παρουσιάσει τις αρετές του διαλόγου, καθώς και σχήμα αντίθεσης («σε αντίθεση με το μονόλογο, που είναι πολλές φορές ανιαρός, πληκτικός και μονότονος»), ώστε μέσω της σύγκρισης με τα χαρακτηριστικά του μονολόγου να διαφανεί με σαφέστερο τρόπο η υπεροχή του διαλόγου.

ΘΕΜΑ Γ
Να εξηγήσετε γιατί δεν κατορθώνει το ποιητικό υποκείμενο να μιλήσει όπως θα το ήθελε στην αγαπημένη τουΗ ερμηνευτική σας πρόταση να τεκμηριωθεί με την αξιοποίηση τριών κειμενικών δεικτών. (150-200 λέξεις)
Μονάδες 15

Το ποιητικό υποκείμενο δηλώνει πως θα ήθελε να μιλήσει στην αγαπημένη του, έστω για μια φορά, ελεύθερος από σκοπιμότητες ή αυτοπεριορισμούς. Η θέλησή του αυτή, ωστόσο, δεν πραγματώνεται, διότι εκείνη αναζητά μόνο τον έρωτά του και δεν έχει τη δυνατότητα να δει πέρα από την επιθυμία της για εκείνον. Όπως τονίζεται, άλλωστε, από το ποιητικό υποκείμενο με τη χρήση του αντιθετικού συνδέσμου («μα») και επιρρημάτων που δηλώνουν περιορισμό («μονάχα», «μόνο») εκείνη, όταν της μιλά, από τα λόγια του κρατά μονάχα τη φωνή του κι από τη φωνή του μόνο τα χείλη του, γεγονός που φανερώνει την ένταση του πόθου της. Η αγαπημένη του, άλλωστε, δεν είναι δεκτική σε ιδέες ή συλλογισμούς που δεν αφορούν άμεσα τους δυο τους κι αδυνατεί, έτσι, να δώσει σημασία στον «δρόμο» που προχωρά πέρα από εκείνους και κατ’ επέκταση σε αφηρημένους στοχασμούς, όπως αυτό δηλώνεται με  τη χρήση των αποσιωπητικών. Το ποιητικό υποκείμενο αντιλαμβάνεται, επομένως, πως όσο κι αν το θέλει, είναι μάταιο να προσπαθήσει να ξεκινήσει ιδεολογικές συζητήσεις με την αγαπημένη του, καθώς τον έλεγχο τον έχουν τα κορμιά τους και η σαρκική επιθυμία, όπως αυτό διαφαίνεται μέσω της σχετικής προσωποποίησης («όταν ακόμα τα κορμιά μας / έχουνε τη δική τους λογική»).
Η δύναμη του ερωτικού συναισθήματος, όπως και της σωματικής έλξης, λειτουργούν συχνά κατά τρόπο ανασταλτικό απέναντι στη λογική και στη διάθεση για προβληματισμό, εφόσον εκείνο που μοιάζει να υπερέχει είναι η εκπλήρωση της ερωτικής ανάγκης.

ΘΕΜΑ Δ
Αφού μελετήσετε προσεκτικά το κείμενο αναφοράς κι έχοντας κατά νου και τις προσωπικές σας εμπειρίες από την πορεία σας ως μαθητές, καλείστε ως τελειόφοιτοι πλέον να παρουσιάσετε σε ένα άρθρο τα ουσιώδη, κατά τη γνώμη σας, συστατικά μιας επιτυχημένης διδασκαλίας και να προτείνετε μία τουλάχιστον αλλαγή στην τρέχουσα εκπαιδευτική διαδικασία που εσείς κρίνετε αναγκαία. (350-400 λέξεις)
Μονάδες 30

Τα συστατικά μιας επιτυχημένης διδασκαλίας

Με τη μαθητική μου πορεία να ολοκληρώνεται φέτος κι έχοντας διδαχτεί ανά τα χρόνια από πολλούς δασκάλους και καθηγητές, θεώρησα πως θα ήταν ωφέλιμο να καταγράψω τα δικά μου συμπεράσματα σχετικά με το τι καθιστά τελικά μια διδασκαλία επιτυχημένη. Δεν αναφέρομαι, βέβαια, σε αυτονόητα στοιχεία, όπως είναι η επαγγελματική συνέπεια του διδάσκοντα, η υψηλή κατάρτιση και η άριστη γνώση του αντικειμένου. Η δική μου σκέψη στρέφεται περισσότερο σε εκείνα τα στοιχεία που έκαναν ορισμένους εκπαιδευτικούς να ξεχωρίζουν.
Ως πρώτο στοιχείο νομίζω πως αξίζει να τοποθετήσω το χιούμορ και την άνεση του εκπαιδευτικού να δημιουργεί ένα φιλικό και ευχάριστο κλίμα στην τάξη. Η επίγνωση και μόνο πως κατά τη διάρκεια του μαθήματος θα επικρατεί μια ευχάριστη διάθεση και πως η ώρα δεν θα είναι αποκλειστικά αφιερωμένη στη διδακτέα ύλη αρκούσε πάντοτε για να με προδιαθέτει θετικά απέναντι σε συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς. Με τη δυνατότητά τους να διανθίζουν τα όσα παρουσίαζαν με χιουμοριστικά σχόλια και να μας εκπλήσσουν με την ετοιμότητα του πνεύματός τους, καθιστούσαν το μάθημα όχι μόνο πιο ευχάριστο, αλλά και ξεκάθαρα πιο αποδοτικό.
Η κατανόηση των νέων πληροφοριών και γνώσεων ερχόταν με τρόπο φυσικό και αβίαστο σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο. Εκείνο, μάλιστα, που λειτουργούσε εξίσου αποτελεσματικά ήταν η πρόθεση των εκπαιδευτικών να παρουσιάσουν το υλικό της ημέρας μέσα από μια διαδικασία ανοιχτού διαλόγου, όπου κάθε πιθανή απορία, άποψη και σκέψη γινόταν ενθαρρυντικά δεκτή. Υπήρχε τότε μια αξιοσημείωτη κινητοποίηση του τμήματος -ακόμη και μαθητών που συνήθως παρακολουθούσαν αδρανείς-, εφόσον γινόταν σαφές πως είχαμε το ελεύθερο να εκφράσουμε τις δικές μας ιδέες και τους δικούς μας προβληματισμούς. Η αίσθηση πως ο καθηγητής που στεκόταν απέναντί μας ήθελε πραγματικά να μας ακούσει να εκφράζουμε τον συλλογισμό μας˙ η αίσθηση πως μας σεβόταν και πως δεν δίσταζε να εντυπωσιαστεί ή να φανεί αμήχανος απέναντι σε μια εντελώς πρωτότυπη σκέψη προσέδιδαν στην όλη διαδικασία ουσιαστικό νόημα και την καθιστούσαν γόνιμη.
Θεωρώ, βέβαια, πως πέρα από τα στοιχεία αυτά που έχουν ουσιώδη σημασία, χρειάζεται πλέον -καθώς οι συνθήκες αλλάζουν γοργά- μια μετεξέλιξη των μαθημάτων, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε αφενός να ενσωματώνουν αρμονικά τη χρήση των νέων τεχνολογιών και αφετέρου να συνδέονται περισσότερο με ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού και κοινωνικής επικαιρότητας. Η διδασκαλία, κατά τη γνώμη μου, θα είναι καλό να αποτελεί, ανεξάρτητα από το εκάστοτε αντικείμενο, μια αφορμή για μεγαλύτερη εξοικείωση με την τεχνολογία, η οποία αποτελεί πια μέρος της καθημερινότητάς μας. Ενώ, παράλληλα, θα ήταν θεμιτό να μη μοιάζει ασύνδετη ή αποκομμένη από την τρέχουσα πραγματικότητα. Κάθε διδακτικό αντικείμενο θα ήταν καλό να βρίσκει την επαφή του με τα όσα εκτυλίσσονται γύρω μας ή να μας δίνει ερεθίσματα και γνώσεις σχετικά με την επαγγελματική πραγματικότητα.
Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω πως κάθε διδακτική ώρα έχει τη δυναμική να μας επηρεάσει βαθιά, αν και εφόσον ο εκπαιδευτικός είναι διατεθειμένος να αφουγκραστεί τις πραγματικές μας ανάγκες και να δώσει στο μάθημά του χαρακτήρα αλληλεπίδρασης. Έστω κι αν ξεφύγει από τον αρχικό του προγραμματισμό, εμείς εκτιμάμε εν τέλει περισσότερο το ειλικρινές ενδιαφέρον του για εμάς, παρά την έγκαιρη ολοκλήρωση της ύλης.

Κριτήρια αξιολόγησης

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1 Η ευγένεια ως ένδειξη του πολιτισμού Απόσπασμα από άρθρο του Θεμιστοκλή Κατσαούνη, απόφοιτου ΕΑΠ, Τμήμα Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, 11/01/2020,...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα Ο δεσμός ανθρώπου-ζώου είναι ιδιαίτερα σημαντικός αφού τα κατοικίδια ζώα όχι μόνο παρέχουν...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κριτήρια επιλογής των θετών γονιών του Κωνσταντίνου Μάντη - Η ενημέρωση του παιδιού για το ζήτημα της υιοθεσίας Η συζήτηση για την υιοθεσία δεν διαφέρει από τη συζήτηση για άλλα σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν από κοινού οι...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» (παραβατικότητα ανηλίκων)

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» (παραβατικότητα ανηλίκων)

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» (παραβατικότητα ανηλίκων) του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» Τη σπρώχνουν στο έδαφος, της δίνουν άγρια χαστούκια, της τραβάνε τα μαλλιά, την κλωτσάνε. Τη χτυπάνε δύο και τρεις μαζί,...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τεχνητή νοημοσύνη, fake news & παραπληροφόρηση

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τεχνητή νοημοσύνη, fake news & παραπληροφόρηση

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Τεχνητή νοημοσύνη, fake news & παραπληροφόρηση του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη εκτοξεύει τα fake news αλλοιώνοντας όσα βλέπουμε γύρω μας Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μιμείται όλο και πιο...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο Το Kέντρο Εικονικής Περίθαλψης του νοσοκομείου Mercy στο Σεντ...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Ηθική της διάθεσης των μοσχευμάτων Το κείμενο του Αντώνη Αντωνιάδη έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό «Θέματα αναισθησιολογίας και εντατικής ιατρικής». Ουδείς θεωρεί...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Ενεργός Πολιτειότητα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Ενεργός Πολιτειότητα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Ενεργός Πολιτειότητα του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Ενεργός Πολιτειότητα - Συμμετοχική αντίληψη της ενεργού ιδιότητας του πολίτη Η πολιτειότητα, είναι η ιδιότητα του να είναι κανείς πολίτης. Η ενεργός πολιτειότητα περιλαμβάνει την...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Υγιή μωρά με «πειραγμένο» DNA;

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Υγιή μωρά με «πειραγμένο» DNA;

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Υγιή μωρά με «πειραγμένο» DNA; του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο I: Υγιή μωρά με «πειραγμένο» DNA; 1. Εάν ρωτήσετε οποιοδήποτε ζευγάρι που περιμένει παιδί τι εύχεται για το μωρό του, η πιθανότερη απάντησή του θα είναι:...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Προσωπική & Απρόσωπη Σύνταξη

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Προσωπική & Απρόσωπη Σύνταξη

Προσωπική & Απρόσωπη Σύνταξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου του Κωνσταντίνου Μάντη - Η επιλογή μεταξύ προσωπικής ή απρόσωπης σύνταξης στο πλαίσιο ενός μη λογοτεχνικού κειμένου συνιστά μια ενδιαφέρουσα γλωσσική επιλογή, υπό την έννοια πως ο γράφων έχει τη...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Η σημασιολογική λειτουργία των εγκλίσεων

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Η σημασιολογική λειτουργία των εγκλίσεων

Η σημασιολογική λειτουργία των εγκλίσεων Έκθεση Γ΄ Λυκείου του Κωνσταντίνου Μάντη - Με τις εγκλίσεις δηλώνεται πώς θέλουμε να παρουσιάσουμε κάθε φορά αυτό που σημαίνει το ρήμα. Τροπικότητες ονομάζονται οι διάφορες σημασιολογικές λειτουργίες που εκφράζονται με τη...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Μια εκπαίδευση για την Ανθρωπότητα

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Μια εκπαίδευση για την Ανθρωπότητα

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Μια εκπαίδευση για την Ανθρωπότητα του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο I: Μια εκπαίδευση για την Ανθρωπότητα Εισαγωγικό σημείωμα Στην πραγματεία του "Περί Παιδαγωγικής" (1803) ο Ιμμάνουελ Καντ περιλαμβάνει μια σειρά...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Τα σύγχρονα μουσεία

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Τα σύγχρονα μουσεία

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Τα σύγχρονα μουσεία του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο I: Τα σύγχρονα μουσεία [1] Οι κοινωνικές, πολιτικές, επιστημονικές, επιστημολογικές και πολιτισμικές αλλαγές που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες, κυρίως από τα...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Λέων Τολστόι «Τι είναι τέχνη»

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Λέων Τολστόι «Τι είναι τέχνη»

Λέων Τολστόι «Τι είναι τέχνη» Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Τι είναι τέχνη Ο Ρώσος συγγραφέας και στοχαστής Λέων Τολστόι (1828-1910) εξαπολύει στο βιβλίο αυτό μια δριμύτατη επίθεση κατά του...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η θέση του πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Η θέση του πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η θέση του πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1 Η θέση του πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η κοινοτική φιλοδοξία για μια κοινή πολιτιστική πολιτική Το κείμενο αποτελεί διασκευή, για τις...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Έμφυλη βία: Ορισμός, Αιτίες και Συνέπειες»

Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Έμφυλη βία: Ορισμός, Αιτίες και Συνέπειες»

Έμφυλη βία: Ορισμός, Αιτίες και Συνέπειες Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Το παρακάτω πληροφοριακό κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το δεύτερο κεφάλαιο του «Εκπαιδευτικού Εγχειριδίου για Ενδυνάμωση των Νέων για την Πρόληψη της Έμφυλης...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Γιατί είναι σκόπιμη η εξερεύνηση του Διαστήματος

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Γιατί είναι σκόπιμη η εξερεύνηση του Διαστήματος

Γιατί είναι σκόπιμη η εξερεύνηση του Διαστήματος Έκθεση Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο I: Γιατί είναι σκόπιμη η εξερεύνηση του Διαστήματος Ενίοτε μας τίθεται από το κοινό το ερώτημα «Γιατί να δαπανούμε χρόνο, προσπάθεια και χρήμα...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Γιατί να μαθαίνουμε ιστορία;

Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Γιατί να μαθαίνουμε ιστορία;

Γιατί να μαθαίνουμε ιστορία; Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1 Γιατί να μαθαίνουμε ιστορία; Γιατί δεν αγαπάνε οι μαθητές την ιστορία; Οι απαντήσεις είναι γνωστές. Γιατί συνήθως πρέπει να τη μάθουν παπαγαλία,...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Έφηβοι στην πρίζα

Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Έφηβοι στην πρίζα

Έφηβοι στην πρίζα Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Έφηβοι στην πρίζα 1.     Η γενιά των σημερινών εφήβων, την οποία οι κοινωνιολόγοι ονομάζουν Generation Z ή iGeneration, με το «i» να λειτουργεί για προφανείς...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Η ευαισθησία

Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου: Η ευαισθησία

Η ευαισθησία Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ΄ Λυκείου Κριτήριο Αξιολόγησης του Κωνσταντίνου Μάντη - Κείμενο 1: Η ευαισθησία Τον αληθινό άνθρωπο δεν μπορούμε να τον εννοήσουμε παρά οπλισμένο με ευαισθησία, κυριολεκτικά θωρακισμένο από αυτή. Και λέμε πως ένας άνθρωπος είναι...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Τα οφέλη της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τα ζώα

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Τα οφέλη της...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» (παραβατικότητα ανηλίκων)

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: «Τα παιδιά δεν πάνε καλά» (παραβατικότητα ανηλίκων)

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου «Τα παιδιά δεν...

Γ ΛυκείουΚριτήρια αξιολόγησης
Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κοσμογονία στην ιατρική: Ο εικονικός γιατρός θα σας δεχθεί σε λίγο

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου Κοσμογονία στην...

Αρθρογραφία

Αρθρογραφία
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Οι Άγγλοι λένε ότι για να καταλάβεις κάποιον πρέπει να μπεις στα παπούτσια του. Ιδανικά, η ρήση αυτή των ιθαγενών της Γηραιάς Αλβιώνας θα μπορούσε να λειτουργήσει εξόχως αποδοτικά για την ελληνική κοινωνία αν οι πολιτικοί της μπορούσαν και ήθελαν πράγματι να μπουν ενσυνειδήτως στα παπούτσια των πολιτών της. Όμως, η εξαθλιωτική γεύση της σύγχρονης καθημερινότητας, την οποία εφιαλτικά βιώνει ένα μεγάλο μέρος των πολιτών της χώρας μας, λειτουργεί αποτρεπτικά προς την υιοθέτηση αυτής της -πολιτικής- νοοτροπίας για τους αιρετούς άρχοντες, οι οποίοι προτιμούν τα δικά τους, ακριβά, περίτεχνα και άνετα υποδήματα!

ΑρθρογραφίαΤοπική Αυτοδιοίκηση
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Συμπληρώθηκαν ήδη εκατό ημέρες από την έναρξη της νέας αυτοδιοικητικής περιόδου και θα ήταν απολύτως αυτονόητο η πολιτική πρακτική να έχει δρασκελίσει και να έχει αφήσει πίσω της το κομμάτι εκείνο των αφηρημένων εντυπώσεων και των γενικόλογων κι ευφραντικών προεκλογικών υποσχέσεων και να έχει μετουσιωθεί σε ρεαλιστική καθημερινή πράξη. Οι εκατό ημέρες άλλωστε από την έναρξη κάθε καινούριας πολιτικής περιόδου δεν είναι ούτε ένα ασήμαντο ψυχολογικό όριο ούτε ένας αυθαίρετος χρονικός προσδιορισμός, αντιθέτως, φανερώνει εν τοις πράγμασι αφενός το επίπεδο της ουσιαστικής πολιτικής προετοιμασίας πριν την ανάληψη της εξουσίας και αφετέρου τη λειτουργική ετοιμότητα ανάληψης της πραγματικής διοικητικής ευθύνης.

Αρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η Φύση, όποια τελικά κι αν είναι αυτή, δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά μια διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία, η οποία δεν είναι δυνατόν να εγκιβωτιστεί στα ασφυκτικά πλαίσια της ανθρώπινης αντίληψης με κανόνες μαθηματικούς ή θρησκευτικούς ή ακόμα και φιλοσοφικούς. Ως εκ τούτου, λόγω της -εκστατικής για τον άνθρωπο- αχρονικότητάς της δεν είναι δυνατόν να διαθέτει παγιωμένη συλλογιστική, κατά τα ανθρώπινα πρότυπα, ώστε να καταστεί παραγωγός ηθικών κανόνων.

Αρθρογραφία
Το νόημα της Δημοκρατίας
Το νόημα της Δημοκρατίας

Το νόημα της Δημοκρατίας

Η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια χρηστική κοσμοθεωρία που ενεργεί εργαλειακά σε πολιτικό και πολιτειακό επίπεδο, αντίθετα, είναι ένας σημαντικός δημιουργός ανθρωποκεντρικών θεσμών και αξιών, έστω κι αν ενίοτε αυτές είναι φθαρτές στο διάβα του χρόνου. Είναι επίσης, ένας από τους σπουδαιότερους καταλύτες που μετουσιώνουν τον ατομικό ανθρώπινο βίο σε έλλογη κοινωνική συνύπαρξη καθιστώντας τη ζωή και την καθημερινότητα προνόμιο και όχι αιτιοκρατικό άχθος.

Αρθρογραφία
Αριστερό μπόι
Αριστερό μπόι

Αριστερό μπόι

Ο Καζαντζάκης εύστοχα επισήμανε ότι το μπόι του ανθρώπου που κουβαλάει μια ιδέα δίνει μπόι και στην ίδια την ιδέα. Για την Αριστερά, που ιστορικά ως ιδεολογία έχει βάναυσα κακοποιηθεί, δεν αρκούν πτερόεντα λόγια για να πιστοποιηθεί ότι κάποιος είναι αρκούντος ικανός για να την κουβαλήσει, ως ζώσα και καθημερινώς δρώσα ιδέα, μέσα του. Χρειάζεται ικανό ανάστημα, πολιτικό και ιδεολογικό, το οποίο ούτε εκβιάζεται ούτε επιβάλλεται ετσιθελικά. Υπάρχει όμως εν προκειμένω;