Ακολουθήστε με στο Facebook

2.03.2024

Επί δικαίους και αδίκους ή επί δικαίων και αδίκων;

Γλώσσα

Επί δικαίους και αδίκους ή επί δικαίων και αδίκων;

Ποιο είναι το σωστό;

Η φράση προέρχεται από το Ευαγγέλιο ([…] ότι τον ήλιος αυτού ανατέλλει επί πονηρούς και αγαθούς και βρέχει επί δικαίους και αδίκους[…] – Ματθ 5, 45). Το ‘επί’ στη συγκεκριμένη πρόταση συντάσσεται με αιτιατική και σημαίνει ‘προς (όλους και χωρίς καμία διάκριση)’. Η ορθή γραφή λοιπόν είναι το επί δικαίους και αδίκους. Το λάθος συμβαίνει γιατί στη νέα ελληνική γλώσσα υπάρχουν περιπτώσεις που μετά το ‘επί’ χρησιμοποιείται η γενική (πχ. επί του πιεστηρίου, επί των επάλξεων, επί τάπητος κλπ.) κι έτσι δημιουργείται η εντύπωση πως και στην περίπτωση των… δικαίων και των αδίκων ισχύει το ίδιο! Αν είναι επιβεβλημένη η χρήση της γενικής πτώσης, στη νέα ελληνική μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη φράση “κατά δικαίων και αδίκων”. Σε κάθε περίπτωση πάντως, λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων που έχει φέρει μαζί της η κλιματική αλλαγή, ευχόμαστε όταν βρέχει επί δικαίους και αδίκους μη δημιουργούνται προβλήματα ούτε στους μεν ούτε στους δε!

Για να μιλάμε σωστά τη γλώσσα μας!

Γλώσσα
Φλιτζάνι ή φλυτζάνι;

Φλιτζάνι ή φλυτζάνι;

Φλιτζάνι ή φλυτζάνι; Ποιο είναι το σωστό; Ένα φλιτζάνι καφές είναι ό,τι πρέπει για να ξεκινήσει όμορφα η μέρα! Η λέξη φλιτζάνι είναι δάνειο από την τουρκική λέξη 'filcan', η οποία με τη σειρά της έχει περσική προέλευση. Ως εκ τούτου προτιμάται η απλούστερη...

Γλώσσα
Ορκωμοσία ή ορκομωσία;

Ορκωμοσία ή ορκομωσία;

Ορκωμοσία ή ορκομωσία; Ποιο είναι το σωστό; Παίρνω όρκο ότι ξέρω τη σωστή γραφή της λέξης ορκωμοσία και δεν πρόκειται ποτέ να τη γράψω με το λανθασμένο τύπο 'ορκομωσία'. Κι αυτό γιατί ο κανόνας της αρχαίας ελληνικής λέει ότι όταν έχουμε σύνθετες λέξεις με την...

Γλώσσα
Κολόνια ή κολώνια;

Κολόνια ή κολώνια;

Κολόνια ή κολώνια; Ποιο είναι το σωστό; Μια κολόνια με διακριτικό άρωμα είναι πάντοτε χρήσιμο να υπάρχει στο σπίτι. Η πρώτη κολόνια δημιουργήθηκε στην πόλη της Γερμανίας Κöln, και οι Γάλλοι, οι οποίοι ανέκαθεν είχαν αδυναμία στα αρώματα, την υιοθέτησαν ως 'eau...

Γλώσσα
Δίλημμα ή δίλλημα;

Δίλημμα ή δίλλημα;

Δίλημμα ή δίλλημα; Ποιο είναι το σωστό; Το να μην μπορεί κανείς να αποφασίσει και να βρίσκεται σε δίλημμα είναι σοβαρή υπόθεση! Η λέξη δίλημμα είναι σύνθετη και προέρχεται από το δι- (<δις) και το λήμμα (από το λαμβάνω). Ως εκ τούτου, από εδώ κι εμπρός...

Γλώσσα
Περιθάλπω ή περιθάλπτω;

Περιθάλπω ή περιθάλπτω;

Περιθάλπω ή περιθάλπτω; Ποιο είναι το σωστό; Το ρήμα περιθάλπω είναι σύνθετο από τα περί- και θάλπω (παρηγορώ, θερμαίνω, ζεσταίνω, περιποιούμαι κλπ. > θαλπωρή, θάλπος κ. ά.). Η μορφή 'περιθάλπτω', η οποία δυστυχώς απαντάται συχνά τόσο στο γραπτό όσο και στον...

Γλώσσα
Θα εισάγω ή θα εισαγάγω;

Θα εισάγω ή θα εισαγάγω;

Θα εισάγω ή θα εισαγάγω; Ποιο είναι το σωστό; Το ρήμα άγω έχει θέμα ενεστώτα το 'αγ-' ενώ αορίστου το 'αγαγ-". Συνεπώς, οι χρόνοι του ρήματος θα είναι: Ενεστώτας: Εισάγω / Παρατατικός: Εισήγα / Μέλλοντας διαρκείας: Θα εισάγω (συνέχεια στο μέλλον) &...

Γλώσσα
Του άρρωστου ή του αρρώστου;

Του άρρωστου ή του αρρώστου;

Του άρρωστου ή του αρρώστου; Ποιο είναι το σωστό; Ο γενικός κανόνας θέλει ο τόνος στην κλίση των επιθέτων να διατηρείται στην ίδια συλλαβή. Στο επίθετο άρρωστος, η γενική του ενικού είναι του άρρωστου (ανθρώπου) και των άρρωστων (ανθρώπων) όπως και στην...

Γλώσσα
Σιντριβάνι ή συντριβάνι;

Σιντριβάνι ή συντριβάνι;

Σιντριβάνι ή συντριβάνι; Ποιο είναι το σωστό; Ως δάνειο από την τουρκική λέξη 'sadirvan', η λέξη σιντριβάνι πρέπει να γραφτεί με τον απλούστερο τρόπο αν και απαντάται ευρέως ως 'συντριβάνι'.  Η ορθή γραφή λοιπόν είναι σιντριβάνι. Θα μπορούσαμε ενδεχομένως αντί...

Γλώσσα
Πώς κλίνεται ο… Επικεφαλής;

Πώς κλίνεται ο… Επικεφαλής;

Επικεφαλής Πώς κλίνεται; Δανεισμένο από τον γαλλικό τύπο en tête (στο μυαλό, στο κεφάλι), υιοθετήσαμε τον τύπο 'επί κεφαλής', ο οποίος συχνά απαντάται και χρησιμοποιείται ως 'επικεφαλής' (μία λέξη). Η εν λόγω λέξη λοιπόν είναι επίρρημα, αν και χρησιμοποιείται και...

Γλώσσα
Επί το έργον ή επί τω έργω;

Επί το έργον ή επί τω έργω;

Επί το έργον ή επί τω έργω; Ποιο είναι το σωστό; Ευτυχώς, στη χώρα μας οι κυβερνώντες είναι διαρκώς επί το έργο(ν) τους αφού γνωρίζουν πως η δοτική δεν έχει καμία θέση στην εν λόγω φράση (αλλά και στην εργασία τους!) αφού συντάσσεται με αιτιατική. Γι' αυτό λοιπόν...

Γλώσσα
Απεκδύομαι την ευθύνη ή απεκδύομαι της ευθύνης μου;

Απεκδύομαι την ευθύνη ή απεκδύομαι της ευθύνης μου;

Απεκδύομαι την ευθύνη ή απεκδύομαι της ευθύνης μου; Ποιο είναι το σωστό; Δεν απεκδύομαι τις ευθύνες μου αν είμαι πολιτικός με συνέπεια! Το ρήμα απεκδύομαι (από το απ + εκδύομαι > αρχ. εκδύω) συντάσσεται με αιτιατική και όχι με γενική. Η ορθή γραφή λοιπόν είναι...

Γλώσσα
Άγνωστοι αι βουλαί ή άγνωσται αι βουλαί;

Άγνωστοι αι βουλαί ή άγνωσται αι βουλαί;

Άγνωστοι αι βουλαί ή άγνωσται αι βουλαί; Ποιο είναι το σωστό; Άγνωστοι αι βουλαί του Κυρίου καθόσον το επίθετο 'άγνωστος' ως τριγενές και δικατάληκτο (ο, η άγνωστος, το άγνωστον - όπως τα ο, η ένδοξος, το ένδοξον - ο, η άφθονος, το άφθονον κλπ.), δεν μπορεί να...

Γλώσσα
Μπίρα ή μπύρα;

Μπίρα ή μπύρα;

Μπίρα ή μπύρα; Ποιο είναι το σωστό; Το καλοκαίρι η μπίρα μας δροσίζει, ειδικά όταν είναι παγωμένη! Η λέξη μπίρα είναι δανεισμένη από τη ιταλική λέξη 'birra' (κατ' άλλους από τη γερμανική 'bier'), ως εκ τούτου πρέπει να γραφτεί με τον απλούστερο τρόπο,...

Γλώσσα
Κλοτσιά ή κλωτσιά;

Κλοτσιά ή κλωτσιά;

Κλοτσιά ή κλωτσιά; Ποιο είναι το σωστό; Τον πήρε με τις κλοτσιές με τον καβγά που είχαν! Η λέξη κλοτσιά προερχόμενη εκ της λέξεως 'κλότσος' ('του κλότσου και του μπάτσου' - 'κόκκινη κλωστή δεμένη, στην ανέμη τυλιγμένη, δώσ΄ της κλότσο να γυρίσει'), η οποία με τη...

Γλώσσα
Καβγάς ή καυγάς;

Καβγάς ή καυγάς;

Καβγάς ή καυγάς; Ποιο είναι το σωστό; Μπορεί να διαφωνούμε αλλά δε χρειάζονται καβγάδες! Ο καβγάς προέρχεται από την τουρκική λέξη kavga, ως εκ τούτου η μεταφορά του στην ελληνική γλώσσα γίνεται με τον απλούστερο τρόπο, με -αβ- και όχι με -αυ- που γράφονται οι...

Γλώσσα
Ελλιπής ή ελλειπής;

Ελλιπής ή ελλειπής;

Ελλιπής ή ελλειπής; Ποιο είναι το σωστό; Η ελλιπής μόρφωση οδηγεί σε λάθη! Το επίθετο 'ελλιπής' προέρχεται μεν από το αρχαίο ρήμα 'λείπω' αλλά από τον αόριστο β' 'έλιπον'. Ως εκ τούτου, η ορθή γραφή είναι ελλιπής και όχι 'ελλειπής'. Γι' αυτό άλλωστε έχουμε τον...

Γλώσσα
Δικλίδα ή δικλείδα;

Δικλίδα ή δικλείδα;

Δικλίδα ή δικλείδα; Ποιο είναι το σωστό; Η δικλίδα είναι η βαλβίδα εκτόνωσης που αφήνει ένα αέριο ή ένα υγρό να βγει έξω χωρίς να του επιτρέπει να εισέλθει ξανά στον χώρο από τον οποίο βγήκε. Προέρχεται από το αρχαίο δικλίς (δι + κλις: διπλή θυρίδα) και όχι...

Γλώσσα
Γλείφω ή γλύφω τα δάχτυλά μου;

Γλείφω ή γλύφω τα δάχτυλά μου;

Γλείφω ή γλύφω τα δάχτυλά μου; Ποιο είναι το σωστό; Γλείφω τα δάχτυλά μου όταν το φαγητό είναι νόστιμο, δεν τα γλύφω! Προερχόμενο από το ρήμα της αρχαίας ελληνικής 'λείφω', σημαίνει πως εφαρμόζω τη γλώσσα μου πάνω σε κάτι και καμία σχέση δεν έχει με το ομόηχο...

Γλώσσα
Γειρτός ή γυρτός;

Γειρτός ή γυρτός;

Γειρτός ή γυρτός; Ποιο είναι το σωστό; Το επίθετο γειρτός προέρχεται από το ρήμα γέρνω, το οποίο στον αόριστο είναι έγειρα. Αν και απαντάται συχνά και με τη λανθασμένη του μορφή 'γυρτός', πιθανόν από το γυρίζω ή το γυρνάω, η ορθή γραφή του επιθέτου είναι γειρτός....

Γλώσσα
Ακατονόμαστος ή ακατανόμαστος;

Ακατονόμαστος ή ακατανόμαστος;

Ακατονόμαστος ή ακατανόμαστος; Ποιο είναι το σωστό; Ακατονόμαστες οι πράξεις του συλληφθέντος, έγραψε η εφημερίδα. Ακατονόμαστος και ο ίδιος αφού ακόμα και η αναφορά στο όνομά του θα του προσδώσει αξία ανθρώπου! Το επίθετο ακατονόμαστος προέρχεται από τα...

Αρθρογραφία

Αρθρογραφία
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Οι Άγγλοι λένε ότι για να καταλάβεις κάποιον πρέπει να μπεις στα παπούτσια του. Ιδανικά, η ρήση αυτή των ιθαγενών της Γηραιάς Αλβιώνας θα μπορούσε να λειτουργήσει εξόχως αποδοτικά για την ελληνική κοινωνία αν οι πολιτικοί της μπορούσαν και ήθελαν πράγματι να μπουν ενσυνειδήτως στα παπούτσια των πολιτών της. Όμως, η εξαθλιωτική γεύση της σύγχρονης καθημερινότητας, την οποία εφιαλτικά βιώνει ένα μεγάλο μέρος των πολιτών της χώρας μας, λειτουργεί αποτρεπτικά προς την υιοθέτηση αυτής της -πολιτικής- νοοτροπίας για τους αιρετούς άρχοντες, οι οποίοι προτιμούν τα δικά τους, ακριβά, περίτεχνα και άνετα υποδήματα!

ΑρθρογραφίαΤοπική Αυτοδιοίκηση
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Συμπληρώθηκαν ήδη εκατό ημέρες από την έναρξη της νέας αυτοδιοικητικής περιόδου και θα ήταν απολύτως αυτονόητο η πολιτική πρακτική να έχει δρασκελίσει και να έχει αφήσει πίσω της το κομμάτι εκείνο των αφηρημένων εντυπώσεων και των γενικόλογων κι ευφραντικών προεκλογικών υποσχέσεων και να έχει μετουσιωθεί σε ρεαλιστική καθημερινή πράξη. Οι εκατό ημέρες άλλωστε από την έναρξη κάθε καινούριας πολιτικής περιόδου δεν είναι ούτε ένα ασήμαντο ψυχολογικό όριο ούτε ένας αυθαίρετος χρονικός προσδιορισμός, αντιθέτως, φανερώνει εν τοις πράγμασι αφενός το επίπεδο της ουσιαστικής πολιτικής προετοιμασίας πριν την ανάληψη της εξουσίας και αφετέρου τη λειτουργική ετοιμότητα ανάληψης της πραγματικής διοικητικής ευθύνης.

Αρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η Φύση, όποια τελικά κι αν είναι αυτή, δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά μια διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία, η οποία δεν είναι δυνατόν να εγκιβωτιστεί στα ασφυκτικά πλαίσια της ανθρώπινης αντίληψης με κανόνες μαθηματικούς ή θρησκευτικούς ή ακόμα και φιλοσοφικούς. Ως εκ τούτου, λόγω της -εκστατικής για τον άνθρωπο- αχρονικότητάς της δεν είναι δυνατόν να διαθέτει παγιωμένη συλλογιστική, κατά τα ανθρώπινα πρότυπα, ώστε να καταστεί παραγωγός ηθικών κανόνων.

Αρθρογραφία
Το νόημα της Δημοκρατίας
Το νόημα της Δημοκρατίας

Το νόημα της Δημοκρατίας

Η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια χρηστική κοσμοθεωρία που ενεργεί εργαλειακά σε πολιτικό και πολιτειακό επίπεδο, αντίθετα, είναι ένας σημαντικός δημιουργός ανθρωποκεντρικών θεσμών και αξιών, έστω κι αν ενίοτε αυτές είναι φθαρτές στο διάβα του χρόνου. Είναι επίσης, ένας από τους σπουδαιότερους καταλύτες που μετουσιώνουν τον ατομικό ανθρώπινο βίο σε έλλογη κοινωνική συνύπαρξη καθιστώντας τη ζωή και την καθημερινότητα προνόμιο και όχι αιτιοκρατικό άχθος.

Αρθρογραφία
Αριστερό μπόι
Αριστερό μπόι

Αριστερό μπόι

Ο Καζαντζάκης εύστοχα επισήμανε ότι το μπόι του ανθρώπου που κουβαλάει μια ιδέα δίνει μπόι και στην ίδια την ιδέα. Για την Αριστερά, που ιστορικά ως ιδεολογία έχει βάναυσα κακοποιηθεί, δεν αρκούν πτερόεντα λόγια για να πιστοποιηθεί ότι κάποιος είναι αρκούντος ικανός για να την κουβαλήσει, ως ζώσα και καθημερινώς δρώσα ιδέα, μέσα του. Χρειάζεται ικανό ανάστημα, πολιτικό και ιδεολογικό, το οποίο ούτε εκβιάζεται ούτε επιβάλλεται ετσιθελικά. Υπάρχει όμως εν προκειμένω;