Ακολουθήστε με στο Facebook
Ακολουθήστε με στο Facebook

Η Δημοκρατία (δήμος = λαός, κράτος = εξουσία), ως πολιτικό σύστημα, κυριολεκτικά σημαίνει ότι ο λαός ασκεί την εξουσία υπέρ τού ίδιου του λαού. Αν και κρυστάλλινα καθαρός, ο αρχετυπικός αυτός ορισμός βρίσκει ένα σημαντικό πρόβλημα στην πρακτική εφαρμογή του σε κλίμακα μεγαλύτερη από αυτή μιας πόλης με συγκεκριμένο και διαχειρίσιμο αριθμό πολιτών. Η Δημοκρατία άλλωστε γεννήθηκε και εφαρμόστηκε στην αρχαία Αθήνα, σε μια πόλη – κράτος δηλαδή, γιατί, ως πολιτικό σύστημα, ήταν δυνατή η πραγμάτωσή της στη συγκεκριμένη αυτοδιαχειριζόμενη κοινότητα, η οποία, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι λειτουργούσε με όρους σημερινής αυτοδιοίκησης σε περιορισμένο χωρικό επίπεδο αναφοράς. Έξω από τα όρια αυτής της περιορισμένης χωρικής αρμοδιότητας θα ήταν ενδεχομένως πολύ δύσκολότερο να βρει αντικειμενικό εφαρμοστικό πεδίο. Όσο εύκολο είναι λοιπόν να εφαρμοστεί η Δημοκρατία στην αρχετυπική της μορφή σε μικρό σχετικά πληθυσμό πολιτών, τόσο δύσκολη κι εξόχως προβληματική (όχι όμως αδύνατη) είναι η ρεαλιστική εφαρμογή της σε επίπεδο κράτους. Για να επιλυθεί αυτό το ζήτημα, τουλάχιστον στις χώρες τού δυτικού κόσμου, έχει επιλεγεί η εφαρμογή τής αντιπροσωπευτικής ή άμεσης Δημοκρατίας, στην οποία πολύ μικρά υποσύνολα του πληθυσμού δημιουργούν και σχηματίζουν κόμματα, τα οποία δεν είναι τίποτα άλλο παρά φορείς διεκδίκησης της κυβέρνησης. Αυτά όμως, έστω κι αν κερδίζουν τις εκλογές, δεν είναι δυνατόν και δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν τον αξιωματικό ορισμό τής Δημοκρατίας εφόσον δεν μπορεί όλος ο λαός να κυβερνήσει, ούτε καν δυνητικά! Και τούτο γιατί ένας ελάχιστος αριθμός ανθρώπων ασκεί εξουσία επί του συνόλου τού πληθυσμού των πολιτών ενώ επιπροσθέτως, οι άνθρωποι που κυβερνούν δεν επιλέγονται ελεύθερα από τους πολίτες, αλλά υποδεικνύονται από τους κομματικούς μηχανισμούς κατά το σχηματισμό των εκλογικών ψηφοδελτίων. Στην πραγματικότητα δηλαδή έχουμε σε κάθε εκλογική διαδικασία μια προαποφασισμένη και ad hoc λίστα με πρόσωπα που δυνητικά και ανάλογα με την έκβαση της διαδικασίας, θα κυβερνήσουν, απολύτως εξαιρουμένων όλων των υπολοίπων. Θα μπορούσε λοιπόν εύλογα να ισχυριστεί κανείς ότι το πολιτικό σύστημα το οποίο κυριαρχεί στη χώρα μας αλλά και στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου, καταχρηστικά ονομάζεται Δημοκρατία!

Παρόλα αυτά όμως, έστω κι αυτή η, με προϋποθέσεις, Δημοκρατία ή η Δημοκρατία των μεγάλων εξαιρέσεων, λειτουργεί ως επί το πλείστο με τρόπο χρηστικό για την καθημερινότητα των πολιτών επί των οποίων εφαρμόζεται. Λειτουργεί όμως και ορθολογικά; Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, έτσι όπως είναι διαμορφωμένο το πολιτικό μας σύστημα, θα πρέπει κανείς να ανατρέξει όχι στο Σύνταγμα, τους νόμους και τους θεσμούς αλλά στη λογική των ανθρώπων που ιδρύουν τους θεσμούς, που νομοθετούν και που συντάσσουν τις διατάξεις του Συντάγματος, ήτοι δηλαδή τη λογική των πολιτικών και πρωτίστως τού (αλάθητου;) πατριάρχη (και μονάρχη) αυτών, του αρχηγού δηλαδή του κόμματος στο οποίο ανήκουν και στον οποίο δηλώνουν υποταγή. Εν ολίγοις, σε χώρες όπως η Ελλάδα στην οποία οι ελεγκτικοί των κομμάτων και των κυβερνήσεων μηχανισμοί δεν είναι ισχυροί, η Δημοκρατία εξαρτάται από τη λογική και τη νοητική ικανότητα ενός και μόνο ανθρώπου, ενδεχομένως και των συνεργατών του.

Είναι λοιπόν Δημοκρατία το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας ή μήπως μοναρχική κομματοκρατία; Αν και υπάρχει ισότητα, ισονομία, κοινωνικό κράτος και όλοι εκείνοι οι θεσμοί που, θεωρητικά τουλάχιστον, φανερώνουν ότι οι δημοκρατικές αξίες λειτουργούν και εφαρμόζονται, η Δημοκρατία εν τοις πράγμασι είναι καλά κρυμμένη από την κοινωνία. Η καθημερινή πρακτική φανερώνει την αναιμική της εφαρμογή αφού η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών δεν έχει απολύτως καμία αποφασιστική αρμοδιότητα, καμία εμπλοκή με την πολιτική, καμία δυνατότητα ανάληψης κυβερνητικής ευθύνης γιατί απλώς δεν της δίνονται τέτοιες συμμετοχικές δυνατότητες. Από την άλλη, η όποια κοινωνική ευφυΐα υπάρχει και επιθυμεί την κατά το δυνατόν ισχυρότερη δημοκρατική πραγμάτωση, απαξιώνεται στην ανύπαρκτη δημόσια διαβούλευση, στις προκατασκευασμένες συζητήσεις και συνεντεύξεις πολιτικών στα μέσα ενημέρωσης αλλά και στις συζητήσεις εντός της Βουλής των Ελλήνων απ’ όπου έχει εξοβελιστεί η κατά συνείδηση κρίση. Στη χώρα μας, η αλογία της σημερινής Δημοκρατίας, η οποία μεθοδικά αποκλείει τους πολλούς από τη λήψη των αποφάσεων, έχει οδηγήσει την πολιτική μακριά από τον κοινωνικό της χαρακτήρα κι έχει αποκτήσει τη δυναμική μιας διαχειριστικής οντότητας, στις οποίας το ευαγγέλιο γράφει ότι κράτος είναι… ο πρωθυπουργός! Τεράστια δημοκρατική και πολιτική σπατάλη…

«Θυμηθείτε, η δημοκρατία δεν διαρκεί ποτέ πολύ. Σύντομα σπαταλά, εξαντλεί και σκοτώνει τον εαυτό της. Δεν υπήρξε ποτέ δημοκρατία που να μην αυτοκτόνησε.»

John Adams, Αμερικάνος πολιτικός.

Από το άρθρο

Είναι λοιπόν Δημοκρατία το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας ή μήπως μοναρχική κομματοκρατία;

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η Φύση, όποια τελικά κι αν είναι αυτή, δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά μια διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία, η οποία δεν είναι δυνατόν να εγκιβωτιστεί στα ασφυκτικά πλαίσια της ανθρώπινης αντίληψης με κανόνες μαθηματικούς ή θρησκευτικούς ή ακόμα και φιλοσοφικούς. Ως εκ τούτου, λόγω της -εκστατικής για τον άνθρωπο- αχρονικότητάς της δεν είναι δυνατόν να διαθέτει παγιωμένη συλλογιστική, κατά τα ανθρώπινα πρότυπα, ώστε να καταστεί παραγωγός ηθικών κανόνων.

Αρθρογραφία

Το νόημα της Δημοκρατίας

Η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια χρηστική κοσμοθεωρία που ενεργεί εργαλειακά σε πολιτικό και πολιτειακό επίπεδο, αντίθετα, είναι ένας σημαντικός δημιουργός ανθρωποκεντρικών θεσμών και αξιών, έστω κι αν ενίοτε αυτές είναι φθαρτές στο διάβα του χρόνου. Είναι επίσης, ένας από τους σπουδαιότερους καταλύτες που μετουσιώνουν τον ατομικό ανθρώπινο βίο σε έλλογη κοινωνική συνύπαρξη καθιστώντας τη ζωή και την καθημερινότητα προνόμιο και όχι αιτιοκρατικό άχθος.

Αρθρογραφία

Αριστερό μπόι

Ο Καζαντζάκης εύστοχα επισήμανε ότι το μπόι του ανθρώπου που κουβαλάει μια ιδέα δίνει μπόι και στην ίδια την ιδέα. Για την Αριστερά, που ιστορικά ως ιδεολογία έχει βάναυσα κακοποιηθεί, δεν αρκούν πτερόεντα λόγια για να πιστοποιηθεί ότι κάποιος είναι αρκούντος ικανός για να την κουβαλήσει, ως ζώσα και καθημερινώς δρώσα ιδέα, μέσα του. Χρειάζεται ικανό ανάστημα, πολιτικό και ιδεολογικό, το οποίο ούτε εκβιάζεται ούτε επιβάλλεται ετσιθελικά. Υπάρχει όμως εν προκειμένω;

Αρθρογραφία

Εμπόριο νοημοσύνης

Η επανάσταση της νοημοσύνης άλλωστε καλό θα είναι να μην κληροδοτήσει την ανθρωπότητα με τα μειονεκτήματα και τα ελαττώματα της βιομηχανικής επανάστασης. Εύλογο λοιπόν το ερώτημα: Θα μπορέσει άραγε αυτή τη φορά ο ανθρώπινος πολιτισμός να ξεπεράσει την εγωτική του μικρόνοια ώστε να απελευθερώσει αυτό το τεχνολογικό επίτευγμα από τη στενή οικονομική του εκμετάλλευση και να το διαθέσει στην υπηρεσία τής αειφόρου ύπαρξής του πάνω στον πλανήτη ή θα παρασυρθεί και πάλι από τη δουλοφροσύνη του ατομικού κέρδους;

Αρθρογραφία

Αριστερή ανεπάρκεια!

Η διαφαινόμενη στην πράξη δεξιόστροφη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ, όπως αυτή εκφράζεται εσχάτως δια στόματος του αρχηγού του (παροχή μετοχών των επιχειρήσεων στους εργαζόμενους, δεκάωρη εργασία με αύξηση αποδοχών κλπ.), αφήνει περισσότερο χώρο ανέλεγκτης αυτονομίας στην καθημερινή κυβερνητική πρακτική, καθιστώντας την αριστερή ανεπάρκεια έναν απροσδόκητο σύμμαχο του νεοφιλελευθερισμού.