Ακολουθήστε με στο Facebook

Κατά καιρούς έχει τεθεί το ερώτημα αν και κατά πόσο η Ευρώπη είναι φορέας μιας ιδιαίτερης ταυτότητας για τους πολίτες της κι αν αυτή η ταυτότητα αντικαθιστά ή συμπληρώνει τις εθνικές ταυτότητες των χωρών μελών της. Είναι βεβαίως δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια και απόλυτη σαφήνεια ο όρος «ταυτότητα» μιας και τα συστατικά της στοιχεία πρέπει να αναζητηθούν σε πολιτιστικά, κοινωνιολογικά, ιστορικά, ανθρωπολογικά, φιλοσοφικά κλπ. πρότυπα και δεδομένα, εντούτοις όμως, μπορούμε για την περίπτωση της Ευρώπης, έστω κι αν απλουστεύσουμε τη συλλογιστική, μας να έχουμε θετική απάντηση στο στοιχειώδες ερώτημα: Επιθυμούν, αλλά στο σύνολό τους, οι πολίτες τής Ευρωπαϊκής Ένωσης να αυτοπροσδιοριστούν ως «Ευρωπαίοι»;

Είναι βέβαιο πως καμία ταυτότητα δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί δια νόμου ή δια της θεσμικής λειτουργίας κάποιου οργανισμού. Αντίθετα, η δημιουργία της προϋποθέτει μια κοινή, ή έστω μια παράλληλη, πορεία στην ιστορία, μια κληρονομιά που συνδέει άρρηκτα το χθες με το αύριο και μια συλλογικότητα στην περί του κοινού στόχου για το μέλλον αντίληψη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σαφέστατα μια ένωση πολιτική αλλά δυστυχώς, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, δεν έχει αποδείξει πως είναι και ένωση πολιτισμική μέσα από την οποία έχει εδραιωθεί η κοινή ταυτότητα των πολιτών της. Πολλά παραδείγματα μπορούν να τεκμηριώσουν την άποψη μας με το πιο πρόσφατο ίσως την επικράτηση της κακής εκδοχής τού εθνικού συμφέροντος εντός τής πανδημικής κρίσης, που χώρες μέλη της Ε.Ε. έσπευσαν να διασφαλίσουν επιπλέον εμβόλια εκτός τής επίσημης κοινοτικής οδού, πληγώνοντας και καταστρέφοντας την ευαίσθητη συλλογική συνείδηση των πολιτών της. Η θεσμοθετημένη εγωκεντρική πλεονεξία των κρατών εντός της Ε.Ε. αποδεικνύεται δύσκολος αντίπαλος για την συνθετική προσπάθεια της πολιτισμικής ολοκλήρωσης.

Κάθε ταυτότητα είναι μια κοινωνικά κατασκευασμένη εννοιολογική θεώρηση μέσα στη συνείδηση του ανθρώπου. Το «κοινωνείν» λοιπόν είναι η πρωταρχική προϋπόθεση δημιουργίας τού συνδετικού ιστού ώστε οι πολίτες να νιώσουν πως δεν είναι ανάγκη αλλά επιλογή η κοινή τους πορεία μέσα στο χρόνο και την ιστορία. Το πολιτικό σύστημα τού θεσμού «Ευρωπαϊκή Ένωση» έχει ως βασικό του συστατικό τα κράτη που συμμετέχουν, σε αντίθεση με τις χώρες μέλη του στις οποίες το συστατικό των πολιτικών τους συστημάτων είναι οι πολίτες. Το κομβικό σημείο λοιπόν για την άμβλυνση των διαφορών και για την ανάπτυξη μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας ίσως τελικά να μην είναι άλλο από το γεγονός ότι στον εν λόγω θεσμό πρέπει ενδεχομένως να συμμετέχουν πολίτες και όχι μόνο κράτη.

Στην Ε.Ε. δυστυχώς ο όρος ταυτότητα σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Ως πολίτες τής Ευρώπης όμως, οφείλουμε να αναλογιστούμε το γεγονός ότι υπάρχει το σοβαρό ενδεχόμενο αφανισμού τού θεσμού της Ε.Ε. αν δεν μεριμνήσουμε ώστε να επαναπροσδιοριστεί η κοινή μας ταυτότητα στη βάση μιας προϋπόθεσης: Μπορεί να τα εθνικά κράτη να μην απαιτείται να έχουν ταυτόσημες αντιλήψεις ως προς την άσκηση της πολιτικής τους, οι πολίτες όμως, όλοι ανεξαιρέτως, πρέπει να έχουν απολύτως την ίδια αξία απέναντι στην κοινότητα. Διότι η κοινή συνείδηση της ενιαίας πολιτισμικής οντότητας της Ε.Ε. είναι το αναγκαίο και απαραίτητο στοιχείο για την ενίσχυση όχι μόνο τού οικοδομήματος τής Ε.Ε. αλλά και της ίδιας της ευρωπαϊκής ταυτότητας που τόσο ανάγκη έχει, όπως διαφαίνεται από τις διεθνείς προκλήσεις, η Γηραιά Ήπειρος. Εκτός βεβαίως κι αν η πολιτική επιθυμία δεν είναι μια αληθινή ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στο πρότυπο μιας οργανωμένης πολιτισμικής οντότητας αλλά μια κίβδηλη οργάνωση στο πρότυπο μιας πολυεθνικής εταιρείας. Μιας εταιρείας με αυτοσκοπό απλώς και μόνο την αύξηση του αριθμού των μελών της, η οποία ως πολυενταξιακή ένωση απλώς επιθυμεί να εργαλειοποιήσει την οικονομία, τους θεσμούς και τελικά και την ίδια την κοινωνία. Αλλά ποτέ καμία εταιρεία δεν έγινε ο προορισμός κάποιας νοσταλγίας ούτε ποτέ ενέπνευσε πολίτες, πολύ δε περισσότερο ποιητές!

Από το άρθρο

Μπορούμε σήμερα να έχουμε θετική απάντηση στο στοιχειώδες ερώτημα: Επιθυμούν, αλλά στο σύνολό τους, οι πολίτες τής Ευρωπαϊκής Ένωσης να αυτοπροσδιοριστούν ως «Ευρωπαίοι»;

Διαβάστε κι αυτά

Αρθρογραφία
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!
Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Μια Αξιωματική Αντιπολίτευση που νομίζει ότι είναι Αριστερή!

Οι Άγγλοι λένε ότι για να καταλάβεις κάποιον πρέπει να μπεις στα παπούτσια του. Ιδανικά, η ρήση αυτή των ιθαγενών της Γηραιάς Αλβιώνας θα μπορούσε να λειτουργήσει εξόχως αποδοτικά για την ελληνική κοινωνία αν οι πολιτικοί της μπορούσαν και ήθελαν πράγματι να μπουν ενσυνειδήτως στα παπούτσια των πολιτών της. Όμως, η εξαθλιωτική γεύση της σύγχρονης καθημερινότητας, την οποία εφιαλτικά βιώνει ένα μεγάλο μέρος των πολιτών της χώρας μας, λειτουργεί αποτρεπτικά προς την υιοθέτηση αυτής της -πολιτικής- νοοτροπίας για τους αιρετούς άρχοντες, οι οποίοι προτιμούν τα δικά τους, ακριβά, περίτεχνα και άνετα υποδήματα!

ΑρθρογραφίαΤοπική Αυτοδιοίκηση
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;
Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Βρίσκεται η Λαμία σε τροχιά ανάπτυξης;

Συμπληρώθηκαν ήδη εκατό ημέρες από την έναρξη της νέας αυτοδιοικητικής περιόδου και θα ήταν απολύτως αυτονόητο η πολιτική πρακτική να έχει δρασκελίσει και να έχει αφήσει πίσω της το κομμάτι εκείνο των αφηρημένων εντυπώσεων και των γενικόλογων κι ευφραντικών προεκλογικών υποσχέσεων και να έχει μετουσιωθεί σε ρεαλιστική καθημερινή πράξη. Οι εκατό ημέρες άλλωστε από την έναρξη κάθε καινούριας πολιτικής περιόδου δεν είναι ούτε ένα ασήμαντο ψυχολογικό όριο ούτε ένας αυθαίρετος χρονικός προσδιορισμός, αντιθέτως, φανερώνει εν τοις πράγμασι αφενός το επίπεδο της ουσιαστικής πολιτικής προετοιμασίας πριν την ανάληψη της εξουσίας και αφετέρου τη λειτουργική ετοιμότητα ανάληψης της πραγματικής διοικητικής ευθύνης.

Αρθρογραφία
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου
Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η ουσία της Φύσης απέναντι στην αλήθεια του ανθρώπου

Η Φύση, όποια τελικά κι αν είναι αυτή, δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά μια διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία, η οποία δεν είναι δυνατόν να εγκιβωτιστεί στα ασφυκτικά πλαίσια της ανθρώπινης αντίληψης με κανόνες μαθηματικούς ή θρησκευτικούς ή ακόμα και φιλοσοφικούς. Ως εκ τούτου, λόγω της -εκστατικής για τον άνθρωπο- αχρονικότητάς της δεν είναι δυνατόν να διαθέτει παγιωμένη συλλογιστική, κατά τα ανθρώπινα πρότυπα, ώστε να καταστεί παραγωγός ηθικών κανόνων.

Αρθρογραφία
Το νόημα της Δημοκρατίας
Το νόημα της Δημοκρατίας

Το νόημα της Δημοκρατίας

Η Δημοκρατία δεν είναι απλώς μια χρηστική κοσμοθεωρία που ενεργεί εργαλειακά σε πολιτικό και πολιτειακό επίπεδο, αντίθετα, είναι ένας σημαντικός δημιουργός ανθρωποκεντρικών θεσμών και αξιών, έστω κι αν ενίοτε αυτές είναι φθαρτές στο διάβα του χρόνου. Είναι επίσης, ένας από τους σπουδαιότερους καταλύτες που μετουσιώνουν τον ατομικό ανθρώπινο βίο σε έλλογη κοινωνική συνύπαρξη καθιστώντας τη ζωή και την καθημερινότητα προνόμιο και όχι αιτιοκρατικό άχθος.

Αρθρογραφία
Αριστερό μπόι
Αριστερό μπόι

Αριστερό μπόι

Ο Καζαντζάκης εύστοχα επισήμανε ότι το μπόι του ανθρώπου που κουβαλάει μια ιδέα δίνει μπόι και στην ίδια την ιδέα. Για την Αριστερά, που ιστορικά ως ιδεολογία έχει βάναυσα κακοποιηθεί, δεν αρκούν πτερόεντα λόγια για να πιστοποιηθεί ότι κάποιος είναι αρκούντος ικανός για να την κουβαλήσει, ως ζώσα και καθημερινώς δρώσα ιδέα, μέσα του. Χρειάζεται ικανό ανάστημα, πολιτικό και ιδεολογικό, το οποίο ούτε εκβιάζεται ούτε επιβάλλεται ετσιθελικά. Υπάρχει όμως εν προκειμένω;